BHP - portal ekspertów WIP.PL - portal ekspertów

Aby zdarzenie zostało uznane za wypadek przy pracy, wszystkie elementy definicji (nagłość zdarzenia, obecność przyczyny zewnętrznej, skutek w postaci urazu lub śmierci, związek zdarzenia z pracą) muszą wystąpić jednocześnie. Brak któregokolwiek z tych elementów (np. przyczyny zewnętrznej) powoduje, że zdarzenie (nawet śmiertelne), choćby miało miejsce w pracy, nie może być uznane za wypadek przy pracy. Inaczej mówiąc, nie każdy wypadek "w pracy" jest wypadkiem przy pracy.

Pojęcie wypadku przy pracy zostało zdefiniowane w ustawie z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r., nr 167, poz. 1322; dalej: ustawa wypadkowa).

Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,
• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
• w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy

(art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej).

Nagłość zdarzenia łączy się z jego przebiegiem, a nie z ujawnieniem powstałej szkody. W tym rozumieniu nagłość zdarzenia odnosi się do natychmiastowego ujawnienia się przyczyny zewnętrznej, powodującej określony efekt, a nie do ujawnienia się skutku tej przyczyny. Przyjmuje się, że zdarzenie było nagłe, jeżeli trwało nie dłużej niż zmiana robocza.

Przez przyczynę zewnętrzną rozumie się takie czynniki, które nie wypływają z wewnętrznych właściwości organizmu człowieka (schorzenia). Mają one przypadkowy charakter, niezależny od woli człowieka. Urazem w rozumieniu ustawy jest z kolei uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.

Za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć poszkodowanego w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku (art. 3 ust. 4 ustawy wypadkowej). Za ciężki wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała (art. 3 ust. 5 ustawy wypadkowej). Za zbiorowy wypadek przy pracy uważa się natomiast wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby (art. 3 ust. 6 ustawy wypadkowej).

Na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń określonych w ustawie, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

• w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone w definicji wypadku przy pracy, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
• podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
• przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe

(art. 3 ust. 2 ustawy wypadkowej).

Wypadkiem związanym z pracą jest wypadek w drodze do pracy lub z pracy. Definicja tego wypadku została przeniesiona do ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227). Najistotniejszą konsekwencją tej zmiany jest to, że z tytułu takiego wypadku nie przysługują świadczenia określone przepisami ustawy wypadkowej. Jeśli wypadek w drodze do pracy lub z pracy spowodował niezdolność do pracy, wówczas z tytułu tej niezdolności pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości 100 % podstawy wymiaru w okresie ustalonym przepisami art. 92 § 1 pkt 2 kp oraz zasiłek chorobowy, również w wysokości 100 % podstawy wymiaru, za dalsze dni niezdolności do pracy z tego tytułu (art. 92 § 4 kp).

Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana (art. 57b ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Uważa się jednak, że wypadek nastąpił w drodze do pracy lub z pracy, mimo że droga została przerwana, jeżeli przerwa była życiowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby, a także wówczas, gdy droga, nie będąc drogą najkrótszą, była dla ubezpieczonego, ze względów komunikacyjnych, najdogodniejsza.

Za drogę do pracy lub z pracy uważa się oprócz drogi z domu do pracy lub z pracy do domu również drogę do miejsca lub z miejsca:

• innego zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego,
• zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo społecznych,
• zwykłego spożywania posiłków,
• odbywania nauki lub studiów.